Các lỗi kỹ thuật trên xe cẩu thường gặp và cách xử lý

Các sự cố kỹ thuật xe cẩu chủ yếu phát sinh từ hệ thống thủy lực, cơ cấu mâm quay, hệ thống điện điều khiển và các chi tiết cơ khí chịu lực như cáp hay cần. Việc nhận diện sớm các nguyên nhân xe cẩu bị hỏng và thực hiện bảo trì định kỳ giúp ngăn ngừa sự cố khi vận hành xe cẩu.

Bài viết này sẽ phân tích chi tiết các lỗi kỹ thuật cần cẩu phổ biến, giúp bạn chủ động trong công tác sửa chữa và đảm bảo kiểm định an toàn thiết bị nâng đạt chuẩn Việt Nam.

Sự cố hệ thống thủy lực (Yếu, chậm, không hoạt động)

Lỗi hệ thống thủy lực xe cẩu thường do dầu bị bẩn, thiếu dầu, hỏng bơm thủy lực hoặc rò rỉ đường ống dẫn đến các thao tác nâng hạ bị yếu, chậm hoặc mất kiểm soát hoàn toàn. Đây là một trong những hỏng hóc xe cẩu công trình nghiêm trọng nhất, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng chịu tải của thiết bị.

• Dầu thủy lực nhiễm bẩn: Gây tắc nghẽn van điều khiển và làm mòn nhanh các chi tiết trong hệ thống thủy lực cần cẩu.
• Tụt áp suất: Do gioăng phớt bị hở hoặc bơm thủy lực bị mòn, khiến cần cẩu không thể nâng đúng tải trọng quy định.
• Quá nhiệt dầu: Phát sinh từ việc vận hành liên tục hoặc quá tải khi nâng hạ, làm giảm độ nhớt của dầu và gây hư hỏng các linh kiện bên trong.
• Giải pháp: Cần kiểm tra kỹ thuật xe cẩu hằng ngày về mức dầu và thực hiện thay thế các loại lọc dầu theo đúng quy trình bảo dưỡng cần cẩu.

Sự cố mâm quay toa

Sự cố mâm quay toa thường biểu hiện qua hiện tượng xe cẩu bị rung lắc, phát ra tiếng kêu lạ hoặc kẹt cứng khi xoay cần do thiếu mỡ bôi trơn hoặc hỏng bánh răng quay toa. Việc vận hành cần cẩu không đúng cách như quay toa đột ngột khi đang có tải trọng lớn là nguyên nhân chính dẫn đến hỏng hóc này.

• Mòn bánh răng: Do ma sát lớn khi thiếu mỡ hoặc có dị vật rơi vào khe mâm quay.
• Hỏng mô tơ quay toa: Dẫn đến việc vận hành cần cẩu bị giật cục, không mượt mà hoặc không thể chuyển hướng.
• Lỏng bu lông định vị: Gây mất ổn định cho toàn bộ kết cấu phần trên của xe cẩu.
• Xử lý: Cần bôi trơn định kỳ và kiểm tra kỹ thuật xe cẩu đối với các bu lông liên kết mâm quay để tránh rủi ro lật cẩu.

Sự cố hệ thống điện và cảm biến an toàn

Cảm biến an toàn bị lỗi hoặc sự cố điện trong xe cẩu khiến các thiết bị ngắt tải tự động (LMI) hoạt động sai lệch, gây nguy hiểm cực lớn khi tài xế không nhận biết được ngưỡng giới hạn an toàn. Các dòng xe cẩu hiện đại như Kato hay Tadano phụ thuộc rất lớn vào độ chính xác của hệ thống điện tử này.

• Đứt dây hoặc lỏng giắc cắm: Do rung động mạnh trong quá trình thi công làm mất tín hiệu từ cảm biến góc hoặc cảm biến chiều dài cần.
• Lỗi bộ điều khiển trung tâm (ECU): Do độ ẩm xâm nhập hoặc chập mạch điện, gây ra các lỗi kỹ thuật cần cẩu hệ thống.
• Sai lệch hiển thị tải trọng: Khiến tài xế dễ mắc lỗi quá tải khi nâng hạ do thông tin cung cấp không chính xác.
• Phòng ngừa: Luôn giữ cabin khô ráo và thực hiện kiểm chuẩn cảm biến trong mỗi kỳ kiểm định an toàn thiết bị nâng.

Sự cố phanh (Phanh cẩu, phanh tời)

Lỗi hệ thống phanh xe cẩu là tình trạng phanh bị bó cứng hoặc mất phanh hoàn toàn, khiến tải trọng bị rơi tự do hoặc cần cẩu không thể giữ đứng yên tại vị trí mong muốn. Phanh tời bị trượt là sự cố kỹ thuật xe cẩu đặc biệt nguy hiểm tại các công trường xây dựng cao tầng.

• Mòn má phanh: Ma sát liên tục khi nâng hạ hàng nặng làm má phanh bị mòn quá giới hạn cho phép.
• Lỗi phanh thủy lực: Do rò rỉ dầu phanh hoặc khí lọt vào đường ống làm giảm lực phanh.
• Xử lý sự cố xe cẩu: Khi phát hiện phanh có dấu hiệu trượt, phải hạ tải ngay lập tức ở vị trí an toàn và tiến hành sửa chữa xe cẩu ngay.

Sự cố kết cấu cơ khí (Cần cẩu, dây cáp)

Các sự cố về kết cấu cơ khí như cáp cẩu bị mòn hoặc đứt, biến dạng cần hoặc nứt mối hàn thường là hệ quả của việc sử dụng thiết bị quá niên hạn mà không bảo trì xe cẩu định kỳ. Các bộ phận này là “xương sống” của xe, trực tiếp chịu lực trong mọi thao tác nâng hạ.

• Cáp cẩu bị tưa hoặc biến dạng: Thường do cáp bị vặn, nhảy rãnh puly hoặc ma sát quá mức mà không được bôi trơn.
• Nứt hoặc cong cần: Do nâng quá tải hoặc cẩu chéo hàng hóa, phá vỡ cấu trúc chịu lực của kim loại.
• Hỏng puly dẫn hướng: Làm hỏng bề mặt cáp và tăng nguy cơ đứt cáp bất ngờ.
• Lưu ý: Theo quy định, nếu cáp cẩu bị mòn hoặc đứt một số sợi vượt mức cho phép, phải thay thế toàn bộ để đảm bảo an toàn thi công.

Các câu hỏi thường gặp về các lỗi kỹ thuật thường gặp trên xe cẩu

Tại sao xe cẩu bị tụt cần khi đang treo hàng?

Đây là dấu hiệu của việc rò rỉ van chống tụt hoặc gioăng phớt xi lanh thủy lực bị hỏng, cần dừng vận hành và kiểm tra hệ thống thủy lực cần cẩu ngay.

Bao lâu thì nên bảo trì xe cẩu một lần?

Thông thường nên bảo dưỡng nhỏ sau mỗi 250 giờ làm việc và bảo dưỡng tổng thể sau mỗi 1000 giờ để kịp thời phát hiện các sự cố kỹ thuật xe cẩu.

Làm thế nào để biết cảm biến an toàn bị lỗi?

Nếu màn hình LMI hiển thị mã lỗi (Error code), báo tải trọng âm hoặc không cảnh báo khi gần đạt ngưỡng giới hạn, bạn cần kiểm tra lại hệ thống điện.

Tổng kết

Hiểu rõ các sự cố kỹ thuật xe cẩu là cách tốt nhất để đảm bảo an toàn cho con người và tài sản tại mọi công trình. Việc duy trì quy trình bảo dưỡng cần cẩu khắt khe và thực hiện kiểm tra kỹ thuật trước mỗi ca làm việc sẽ giúp bạn phát hiện sớm các lỗi, từ đó tối ưu hóa chi phí sửa chữa xe cẩu lâu dài.