Các nguyên nhân gây tai nạn xe cẩu và giải pháp phòng ngừa hiệu quả

Các nguyên nhân gây tai nạn xe cẩu thường là sự cộng hưởng của nhiều yếu tố từ chủ quan đến khách quan, gây ra những thiệt hại lớn về người và tài sản. Việc nắm bắt rõ các nguyên nhân gây ra tai nạn giúp bạn chủ động thiết lập biện pháp an toàn, loại bỏ các sự cố ngay từ khâu chuẩn bị mặt bằng. Bài viết sau đây sẽ phân tích các nhóm nguy cơ khi sử dụng xe cẩu và cách triển khai an toàn vận hành cần cẩu.

Các nhóm nguyên nhân chính gây tai nạn xe cẩu

Các nguyên nhân gây tai nạn xe cẩu hiện nay được các chuyên gia an toàn chia thành 3 nhóm cốt lõi. Việc kiểm soát tốt các nhóm nguy cơ khi sử dụng xe cẩu này là chìa khóa để duy trì an toàn lao động xuyên suốt dự án.

Lỗi vận hành và yếu tố con người

Đây là nguồn cơn của đa số các vụ tai nạn lao động xe cẩu tại Việt Nam, phát sinh do kỹ năng và ý thức của đội ngũ:

• Nâng hàng vượt tải trọng: Cố tình thực hiện các mã hàng nặng hơn năng lực cho phép trong được quy định trong bảng tải trọng của thiết bị.
• Vi phạm khoảng cách an toàn điện: Cần cẩu tiếp cận quá gần hoặc va chạm trực tiếp với hệ thống lưới điện cao thế dẫn đến phóng điện.
• Mất ổn định trọng tâm: Xe bị lật hoặc nghiêng do tài xế không mở hết chân chống hoặc vị trí đặt chân chống mà không lót gỗ xong bị lún do nền đất mềm.
• Thao tác thiếu kiểm soát: Thực hiện các chuyển động cẩu đột ngột, giật cục hoặc tài xế vận hành trong tình trạng thiếu tập trung.
• Hổng kiến thức chuyên môn: Người lái chưa được đào tạo lái xe cẩu bài bản, không nắm vững quy trình sử dụng xe an toàn.

Sự cố từ tình trạng kỹ thuật của xe cẩu

Các sự cố xe cẩu công trình cũng thường xảy ra do xe không dược bảo trì bảo dưỡng thường xuyên:

• Hệ thống thủy lực gặp trục trặc: Dầu thủy lực bị thiếu, quá nóng hoặc hệ thống lọc dầu bị nhiễm bẩn, khiến các thao tác điều khiển bị kẹt cứng.
• Chập cháy hệ thống điện: Các linh kiện điện tử hoặc đường dây bị lỗi gây ra tình trạng mất kiểm soát cần cẩu đột ngột.
• Hư hỏng cơ cấu nâng hạ: Các bộ phận chịu lực chính như cáp cẩu bị tưa, móc cẩu bị rạn nứt hoặc puly bị biến dạng sau thời gian dài sử dụng.
• Vô hiệu hóa cảm biến an toàn: Các thiết bị cảnh báo tải trọng bị hỏng khiến tài xế không nhận diện được ngưỡng nguy hiểm của thiết bị nâng hạ.

Yếu tố môi trường và quy trình quản lý

Ngoài ra, các tác động ngoại cảnh cũng gián tiếp tạo nên những sự cố cần cẩu trong thi công khó lường:

• Công tác bảo trì lỏng lẻo: Doanh nghiệp bỏ qua các đợt kiểm định kỹ thuật và bảo trì bảo dưỡng xe cẩu định kỳ theo quy định.
• Khắc nghiệt của thời tiết: Những cơn gió mạnh bất ngờ hoặc mưa bão làm thay đổi tính ổn định của cần cẩu khi đang nâng kiện hàng, điều này dễ gây lật xe hoặc gãy cần.
• Thiếu sự phối hợp: Người vận hành và lơ xe không thống nhất trong việc sử dụng tín hiệu điều khiển (ra tín hiệu cẩu bằng tay hoặc sử dụng bộ đàm không đúng cách), dẫn đến gián đoạn trong quá trình thao tác hoặc phát sinh sai lệch. Điều này đặc biệt nguy hiểm trong các tình huống hàng hóa tiến gần vật cản mà người vận hành không quan sát được.

Các lưu ý để phòng tránh tai nạn xe cẩu

Để triệt tiêu các nguyên nhân gây tai nạn xe cẩu, bạn cần áp dụng các giải pháp từ kiểm định thiết bị nâng đến thắt chặt kỷ luật lao động. Đây là nền tảng để thực thi các tiêu chuẩn an toàn tại mọi công trường.

Các nguyên tắc vàng để bảo vệ an toàn:

• Kiểm tra kỹ thuật trước khi vận hành: Luôn rà soát hệ thống thủy lực, móc cẩu và dây cáp trước mỗi ca làm việc.
• Sử dụng chân chống đúng cách: Kéo hết hành trình chân chống và luôn sử dụng gỗ đệm lót để phân tán áp lực lên nền đất.
• Đào tạo tay nghề và kiến thức: Chỉ cho phép người lái có chứng chỉ nghề vận hành cẩu và kiến thức an toàn vững vàng điều khiển cần cẩu.
• Tuyệt đối không cẩu vượt tải: Luôn tuân thủ nghiêm ngặt tải trọng quy định trong biểu đồ tải của nhà sản xuất.
• Duy trì thông tin liên lạc: Sử dụng bộ đàm hoặc thống nhất tín hiệu tay để đảm bảo thông tin giữa tài xế và người xi nhan luôn rõ ràng, hiểu nhau.

Xem thêm: Các quy định an toàn khi vận hành xe cẩu

Các câu hỏi thường gặp về các nguyên nhân gây tai nạn cần cẩu

Tại sao xe cẩu hay bị lật dù nâng hàng nhẹ?

Điều này thường do bán kính làm việc (tầm với) quá xa so với độ ổn định của xe hoặc chân chống bị lún sâu do không được lót đệm đúng cách.

Làm sao để biết cáp cẩu sắp hỏng?

Cần quan sát các dấu hiệu như cáp bị thắt nút, tưa sợi, giảm đường kính hoặc có vết rỉ sét nặng, nếu phát hiện phải thay thế ngay để tránh tai nạn cần cẩu.

Khoảng cách an toàn với đường dây điện là bao nhiêu?

Tùy thuộc vào cấp điện áp, nhưng thông thường phải duy trì khoảng cách tối thiểu từ 5-7 mét và luôn có người giám sát cảnh báo theo quy định pháp luật về xe cẩu.

Tổng kết

Việc nắm vững các nguyên nhân gây tai nạn xe cẩu là tiền đề cốt lõi để xây dựng một văn hóa lao động an toàn và chuyên nghiệp. Khi bạn kết hợp tốt giữa việc sử dụng thiết bị đã qua kiểm định và đội ngũ được đào tạo lái xe cẩu bài bản, các nguy cơ khi sử dụng xe cẩu sẽ được kiểm soát chặt chẽ.